Ticari İşlerde Kararlaştırılmaksızın Faiz Talep Edilmesi

Ticari İşlerde Faiz Kararlaştırılmaması Durumunda Hukuki Durum

Giriş

Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve Türk Borçlar Kanunu (TBK) gibi düzenlemeler, ticari hayatın düzenlenmesinde önemli bir yer tutar. Ticari işlemler, taraflar arasında her iki tarafın da ticaretle iştigal ettiği işlemler olduğunda, bazı istisnai düzenlemeler ve kurallar uygulanır. Bu kurallardan biri de ticari işlemlerle ilgili olarak faizin talep edilmesidir. Faiz, genellikle taraflar arasında kararlaştırılmış bir konu olarak ortaya çıksa da faiz talebinin kararlaştırılmadığı durumlar da olabilmektedir.  Bu makalede, ticari işlerde kararlaştırılmasa bile faizin talep edilebilme hususu incelenecektir.

Faiz Kavramı ve Hukuki Dayanağı

Faiz, bir alacaklıya, borçlunun kendisine borç verdiği süre boyunca kullandığı paranın karşılığında ödediği bedel olarak tanımlanabilir. Türk Borçlar Kanunu'na göre faiz, bir alacağın süresinde ödenmeyen miktarına, borçlunun kendi kusuru nedeniyle ödenmemesi halinde, ödemenin yapılmadığı süre boyunca uygulanabilir. TTK ve TBK, faiz uygulamasını düzenlerken, her iki kanunda da faiz talep edilmesiyle ilgili belirli şartlar öngörülmüştür.

Türk Borçlar Kanunu'nun 120. maddesinde faiz, temerrüde düşen borçluya uygulanacak bir cezai yaptırım olarak kabul edilmiştir. Ticari alacaklar için, faiz oranı ise, TTK'nın 1533. maddesi ile belirlenmiş olup, ticari ilişkilerde temerrüde düşen borçlunun faizi, belirli bir oran üzerinden ödemesi gerekmektedir.

TTK Düzenlemesi

Türk Ticaret Kanunu’nun 1533. maddesi, ticari ilişkilerde faizle ilgili düzenlemeleri içermektedir. Bu madde, ticari alacaklar ve borçlar arasındaki temerrüt durumlarında, faiz talep edilmesiyle ilgili olarak önemli bir hüküm getirmektedir. Madde, faiz kararlaştırılmamış olsa bile, borçlunun temerrüde düşmesi halinde alacaklıya faiz ödeme yükümlülüğünü getirir.

Türk Ticaret Kanunu Madde 1533:

“Alacaklı, ticari bir işten doğan alacağın ödenmemesi nedeniyle temerrüde düşen borçluya faiz talep edebilir. Faiz, taraflar arasında kararlaştırılmamış olsa bile, temerrüt tarihinden itibaren işlemeye başlar ve ticari faiz oranına tabi olur.”

Bu madde, ticari ilişkilerde tarafların faiz ödemesi konusunda bir anlaşma yapmamış olmaları durumunda dahi, borçlunun temerrüde düşmesiyle (Bu konuda; “Ticari İşlerde Borçlunun Temerrüde Düşmesi Makalesini Okuyabilirsiniz) faizin talep edilebileceğini belirtmektedir. Faiz oranı, genellikle Türk Ticaret Kanunu'na veya ticari alacaklarla ilgili yasal düzenlemelere göre belirlenir.

Faizin Kararlaştırılmaması Durumu

Ticari işlemlerde taraflar arasında, alacak ve ödeme şartları açıkça kararlaştırılmadığında, faiz talebi hala geçerli olabilir. Bunun nedeni, ticari işlemlerle ilgili olarak borçlunun temerrüde düşmesi durumunda, faizin otomatik olarak uygulanmasıdır. Türk Ticaret Kanunu'nun 1533. maddesi, faiz talebinin kararlaştırılmasa dahi, temerrüde düşen borçlunun ödemenin yapılmayan süreye karşılık faiz ödemesini gerektiğini belirtmektedir.

Ticari İşlerde Temerrüt ve Faiz

Ticari bir ilişkide taraflardan birinin borcunu zamanında ödememesi durumunda, bu kişi temerrüde düşer. Bu durumda, temerrüde düşen borçlu, alacaklıya karşı yalnızca alacağın asıl tutarını değil, aynı zamanda faizi de ödemekle yükümlüdür. Bu durum, Türk Ticaret Kanunu’nun 1533. maddesinde belirtilmiştir. Faiz, borçlunun temerrüde düştüğü andan itibaren uygulanır ve kararlaştırılmasa dahi talep edilebilir.

TTK madde 1533, tarafların faizi kararlaştırmamış olsalar bile ticari alacaklar için faiz talep edilebileceğini düzenler. Bu hüküm, ticari ilişkilerin hızla ve düzenli bir şekilde yürümesini sağlamak amacıyla getirilmiştir. Ticari hayatın dinamizmi ve zamanın önemi göz önüne alındığında, faiz talebinin kararlaştırılmadığı durumlarda dahi borçlunun temerrüde düşmesi halinde faizin uygulanması, ticari ilişkilerin adil ve etkin bir şekilde düzenlenmesini sağlar.

Kararlaştırılmayan Faiz Oranı

Faizin oranı, taraflar arasında kararlaştırılmasa bile belirli yasal düzenlemelere göre hesaplanır. Ticari ilişkilerde, faiz oranı genellikle yıllık bir oran olarak belirlenir ve her yıl Resmi Gazetede yayınlanır.

Sonuç

Ticari ilişkilerde, taraflar arasında faiz kararlaştırılmasa dahi, borçlu temerrüde düştüğü takdirde, alacaklı faiz talep etme hakkına sahiptir. Türk Ticaret Kanunu, ticari hayatın işleyişini sağlamak amacıyla, faizin kararlaştırılmaması durumunda dahi bu talebi yasal bir zemine oturtur. Ticari ilişkilerde hız, güven ve düzenin sağlanabilmesi için faizin kararlaştırılmadan talep edilebilmesi, ticaretin sürdürülebilirliğini ve ödemelerin zamanında yapılmasını teşvik eder. Bu nedenle, ticari ilişkilerde faiz konusu önemli bir yere sahiptir ve bu durum, hukuk sistemimizin ticari hayatın gereksinimlerine nasıl cevap verdiğini gösteren önemli bir örnektir.