İşyerinde Ayrımcılığa Uğrayan İşçinin Hakları

İşyerinde Ayrımcılığa Uğrayan İşçinin Hakları

İş Kanunumuz açıkça bir işçiye dil, din, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce vb. sebeplerden dolayı ayrımcılık yapılamayacağını hüküm altına almaktadır. Söz konusu düzenlemenin yapıldığı madde aynen şu şekildedir: “ Madde 5 – (Ek: 6/2/2014-6518/57 md.)

“ İş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefî inanç, din ve mezhep ve benzeri sebeplere dayalı ayrım yapılamaz. İşveren, esaslı sebepler olmadıkça tam süreli çalışan işçi karşısında kısmî süreli çalışan işçiye, belirsiz süreli çalışan işçi karşısında belirli süreli çalışan işçiye farklı işlem yapamaz. İşveren, biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça, bir işçiye, iş sözleşmesinin yapılmasında, şartlarının oluşturulmasında, uygulanmasında ve sona ermesinde, cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan veya dolaylı farklı işlem yapamaz. Aynı veya eşit değerde bir iş için cinsiyet nedeniyle daha düşük ücret kararlaştırılamaz. İşçinin cinsiyeti nedeniyle özel koruyucu hükümlerin uygulanması, daha düşük bir ücretin uygulanmasını haklı kılmaz. İş ilişkisinde veya sona ermesinde yukarıdaki fıkra hükümlerine aykırı davranıldığında işçi, dört aya kadar ücreti tutarındaki uygun bir tazminattan başka yoksun bırakıldığı haklarını da talep edebilir. 2821 sayılı Sendikalar Kanununun 31 inci maddesi hükümleri saklıdır. 20 nci madde hükümleri saklı kalmak üzere işverenin yukarıdaki fıkra hükümlerine aykırı davrandığını işçi ispat etmekle yükümlüdür. Ancak, işçi bir ihlalin varlığı ihtimalini güçlü bir biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren böyle bir ihlalin mevcut olmadığını ispat etmekle yükümlü olur.”

Görüldüğü üzere işyerinde bir işçiye ayrımcılık yapılması durumunda işçinin 4 brüt maaşa kadar tazminat alma hakkı bulunmaktadır. Eğer Kanunda belirtilen sebepler veya buna benzer sebeplerden dolayı ayrımcılık yapılması söz konusuysa işçi daha çalışmakta iken dahi dava açıp ayrımcılık tazminatı talep edebilecektir.

Örneğin sırf cinsiyetinden dolayı bir işçiye daha az izin kullandırılması, daha az çalıştırılması, ağır işlerin görev dağılımı olmamasına rağmen sürekli ayrımcılık sebebiyle belirli kişilere yaptırılması, cinsiyetten dolayı düşük maaş verilmesi, ayrımcılık nedeniyle kötü davranılması gibi hallerin mevcut olması halinde ayrımcılık tazminatı ödenmesi gündeme gelir.

Kanunda da belirtildiği üzere burada ispat külfeti işçiye ait olup tanık, işyeri yazışmaları ve maaş bordroları dâhil birçok yolla ispat gerçekleştirilebilecektir.

Ayrımcılığa uğrayan işçinin haklarının bilincinde olarak iş ilişkisi devam etse dahi tazminat talebiyle mahkemeye başvurması lehine olacaktır. İş ilişkisi herhangi bir nedenle sona erdikten sonra da işçi, mahkemeye başvurarak delillerini öne sürüp ayrımcılık tazminatını talep edebilir.